Arteterapia, czyli sztuka jako terapia - podsumowanie projektu aktywizacji osób niepełnosprawnych

Arteterapia, czyli sztuka jako terapia - podsumowanie projektu aktywizacji osób niepełnosprawnych
Fotografia ilustracyjna

Konferencja, która odbyła się w dniu 30 listopada 2018 r. w Bibliotece Gminnej w Podegrodziu była swoistym podsumowaniem projektu „Potrafię i pomagam – wsparcie profesjonalistów do bardziej efektywnej społecznej i zawodowej aktywizacji osób niepełnosprawnych”. 


Projekt został zrealizowany przez Stowarzyszenie Rodziców, Przyjaciół Dzieci i Osób Niepełnosprawnych „Promyk” w Gostwicy. Wsparcia finansowego udzielił PFRON ze środków będących w dyspozycji województwa małopolskiego. Projekt polegał na przeprowadzeniu szkoleń tematycznych i zajęć z arteterapii przez pracowników warsztatów w Czarnym Potoku, Grybowie, Stróżach, Siołkowej, Lipnicy Wielkiej, Szczawnicy, Gostwicy, Tymbarku i Nowego Sącza. Częścią projektu była również wizyta studyjna w podmiotach prowadzonych przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną – oddział w Jarosławiu. 


Uczestnicy projektu pozytywnie ocenili poszczególne elementy projektu, jak wynikało z analizy ankiet, której wyniki zostały pokrótce omówione podczas konferencji. Projekt z pewnością przyczynił się do poszerzenia kompetencji i warsztatu pracy uczestników i zainspirował ich do poszukiwania nowych, niekonwencjonalnych form terapii osób z niepełnosprawnością. Tym samym projekt przyczynił się do zwiększenia dostępu osób niepełnosprawnych do rehabilitacji zawodowej i społecznej. 


Arteterapia była jednym z głównych tematów poruszanych podczas konferencji, jak również przedmiotem omawianego projektu. Obecnie uchodzi za niekonwencjonalną metodę terapii, niemniej w krajach zachodniej części Europy cieszy się dużym zainteresowaniem. 


Sztuka okazała się terapią dla wielu artystów – m.in. dla Vincenta van Gogha. Własna sztuka była dla niego formą autoterapii – leczenia własnej duszy. Pojęcie arteterapii zostało wprowadzone do słownika przez brytyjskiego artystę Adriana Hilla oraz psychoanalityczkę amerykańską Margaret Naumburg w XX w. 


Arteterapia jest formą psychoterapii traktującą artystyczne media jako główny sposób komunikacji. Uczestnik arteterapii ze wsparciem terapeuty tworzy utwory literackie, obrazy, rzeźby lub inne obiekty artystyczne. Następnym krokiem jest podzielenie się z terapeutą symbolami zawartymi w obiekcie artystycznym i wyjaśnienie ich znaczenia. W ten sposób uczestnik arteterapii odkrywa motywy swojej twórczości, poddaje je analizie i rozwija je. 


W przebiegu arteterapii talent i umiejętności mają znaczenie drugorzędne. Istotne jest to, jak przebiega proces tworzenia, jak jest nacechowany utwór, czy jest bardzo ekspresyjny, czy raczej nie, w jaki sposób artysta rozszyfrowuje swoje dzieło. Rola terapeuty sprowadza się natomiast do towarzysza i przewodnika. Terapeuta nie uczy, ani nie krytykuje – zachęca pacjenta do tworzenia nowych symboli, o odmiennych znaczeniach.


W rezultacie, arteterapia pozwala pacjentowi poznać siebie, naturę swoich problemów i trudności. Obecnie jej zastosowanie jest bardzo szerokie i w jej ramach wyróżnia się m.in. biblioterapię, terapię poprzez poezję i mity, bajkoterapię, muzykoterapię, choreoterapię, pantomimę i psychoterapię.