Nowosądeckie rondo otrzymało imię Towarzystwa Gimnastycznego Sokół

Nowosądeckie rondo otrzymało imię Towarzystwa Gimnastycznego Sokół
Nowosądeckie rondo otrzymało imię Towarzystwa Gimnastycznego Sokół

Taką decyzję podjęli radni podczas XXXIII Nadzwyczajnej Sesji Rady Miasta. Rondo, o którym mowa, znajduje się u zbiegu ulic Grodzkiej, Jagiellońskiej i Kunegundy.


„Od momentu powstania „Sokół” był centrum życia kulturalnego miasta i regionu. W jego siedzibie urządzano spotkania, koncerty, przedstawienia teatralne, kiermasze, wieczornice, wystawy. Prowadził własne zespoły artystyczne, zorganizował bibliotekę i czytelnię.

 

Na przestrzeni 52 lat istnienia sądeckim gniazdem kierowało czterech wybitnych prezesów: burmistrz Lucjan Lipiński (od 1887 do 1904). To za jego kadencji Towarzystwo wybudowało własny gmach i rozwinęło szeroki zakres działalności społecznej i kulturalnej. Był inicjatorem niezwykle aktywnego życia towarzyskiego w Sokolni. M. in. W 1888 podjęto próbę stworzenia pierwszego sokolego chóru. W 1893 powstała biblioteka.

 

Kolejnym prezesem był znany adwokat Stanisław Flis (od 1905 do 1920). Ten okres był najtrudniejszy w dziejach Towarzystwa, głównie ze względu na nowe zadania związane z wybuchem I Wojny Światowej – udział w bojowym wyposażeniu drużyn, organizowanie pomocy finansowej, sanitarnej i medycznej na rzecz walczących na różnych frontach Sądeczan. Lata poprzedzające tę wojnę to chyba najbardziej prężny okres w działalności Towarzystwa Gimnastycznego. Powstawały wciąż nowe sekcje, wprowadzono zajęcia gimnastyczne dla szkół. W latach 1911-12 na bazie Sokoła organizowano pierwsze drużyny skautowe, które w 1918 przerodziły się w niezależną organizację - Związek Harcerstwa Polskiego. Był to też okres znaczącego rozwoju działalności kulturalnej - w 1910 powstało Towarzystwo Śpiewackie LUTNIA, które w niedługim czasie stało się wizytówką kultury muzycznej Nowego Sącza. W tym samym roku rozpoczęła się historia sądeckiego kina. W 1913 założono Polskie Towarzystwo Dramatyczne.

 

W 1919 roku wiceprezesem „Sokoła” został Piotr Kosiński. Postać wyjątkowa - animator szeregu ważnych wydarzeń w dziejach Towarzystwa. Twórca i dyrygent LUTNI, inicjator rozbudowy gmachu w latach 20., kierownik i realizator prac technicznych związanych z ratowaniem zaatakowanych przez grzyb fundamentów budynku. W 1919 uzyskuje koncesję na kino Sokół, które prowadzi do roku 1939. Gdy w lipcu 1941 r. musi opuścić Nowy Sącz, zabiera ze sobą sztandar Sokoła, ratując go przed zniszczeniem.

 

Na okres międzywojenny przypada prezesura odważnego burmistrza Romana Sichrawy (1921-1932) i wielkiego artysty, działacza społecznego, zamordowanego przez hitlerowców, Bolesława Barbackiego (1932-1939).

 

W okresie II RP Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” zmieniło swój charakter, bowiem zmieniła się jego rola. Nie do końca legalna organizacja patriotyczna przekształciła się w organizację społeczną. Posiadała dobrze zaopatrzoną bibliotekę, liczącą ponad 5,5 tys. dzieł i wspaniale funkcjonujące kino.

 

Była siedzibą jednego z najlepszych zespołów teatralnych ówczesnej Małopolski, a także kilku innych stowarzyszeń i organizacji (m.in. Nowosądeckiego Oddziału Towarzystwa Tatrzańskiego BESKID, przez jakiś czas Związku Oficerów Rezerwy, Ligi Kobiet).

 

52-letnia działalność TG „Sokół” (1887-1939) to czas kształtowania charakterów i postaw patriotycznych, które wielu prowadziły do złożenia w ofierze daniny krwi.

 

Prężną działalność „Sokoła” przerwał wybuch II wojny światowej. Po zakończeniu wojny władze komunistyczne PRL-u nie dopuściły do reaktywowania działalności Towarzystwa Gimnastycznego. Dopiero w 1993 roku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, z inicjatywy Antoniego Malczaka dyrektora Małopolskiego Centrum Kultury Sokół, wznowiono działalność Towarzystwa. Dziś - gmach wzniesiony i oddany do użytku przez naszych Ojców w dniu 8 listopada 1892 roku na 600-lecie lokacji miasta - jest najbardziej okazałym budynkiem, w którym kwitnie życie kulturalne i społeczne miasta i regionu”.

 

Źródło: MCK Sokół