Reforma zawodu komornika, przekształcenie uczelni więziennej i dostosowanie prawa restrukturyzacyjnego do standardów UE

W czwartek Senat Rzeczypospolitej Polskiej przyjął bez poprawek trzy kluczowe nowelizacje rządowe przygotowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zmiany te mają charakter systemowy i dotyczą trzech obszarów:

• zawodu komornika sądowego,
• kształcenia funkcjonariuszy Służby Więziennej 
• prawa restrukturyzacyjnego.

Każdy z projektów ma na celu podniesienie standardów, eliminację nierówności oraz zbliżenie polskiego porządku prawnego do europejskich wzorców.

Równość w zawodzie komornika – koniec z dyskryminacją ze względu na wiek

Senat przyjął nowelizację ustawy o komornikach sądowych, która znosi dotychczasowy limit wieku 65 lat dla czynnych komorników i asesorów. Nowa granica wieku została ustalona na 70 lat, analogicznie do innych zawodów prawniczych, takich jak sędziowie czy prokuratorzy.

Wiceminister Sprawiedliwości Maria Ejchart skomentowała tę zmianę jako „koniec z dyskryminującym stanem prawnym obowiązującym od 2018 roku”, wskazując, że wcześniejsze regulacje prowadziły do arbitralnego usuwania starszych komorników z zawodu. W latach 2019–2021 odwołano 21 komorników, a sądy uchyliły wszystkie te decyzje.

Roszczenia odszkodowawcze wobec Skarbu Państwa w tych sprawach wynoszą obecnie ponad 14 mln zł. Ważnym elementem reformy jest również zniesienie sześcioletniego limitu trwania asesury komorniczej. Daje to młodym prawnikom większą elastyczność w planowaniu ścieżki zawodowej i eliminuje zbędne presje czasowe. 

Powstaje Akademia Służby Więziennej

Drugą przyjętą przez Senat nowelizacją jest pakiet zmian ustawowych dotyczących funkcjonowania Służby Więziennej. Kluczowym punktem reformy jest przekształcenie Akademii Wymiaru Sprawiedliwości w Akademię Służby Więziennej, która od 1 października 2025 r. działać będzie w nowej strukturze organizacyjnej. Uczelnia podlegać będzie dwóm organom nadzorczym:

Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej – w zakresie organizacyjnym – oraz Ministrowi Sprawiedliwości – w zakresie merytorycznym. Taki podział kompetencji ma zapewnić z jednej strony praktyczną funkcjonalność, z drugiej zaś – zgodność z misją akademicką.

Jak podkreśliła wiceminister Ejchart, nowa struktura uczelni „będzie rzeczywistym wsparciem w kształceniu funkcjonariuszy oraz podniesie prestiż i profesjonalizm służby więziennej”.

Akademia zachowa swój akademicki charakter – w ofercie pozostaną studia I i II stopnia, jednolite studia magisterskie oraz studia doktoranckie i działalność naukowa. W zakresie badań naukowych uczelnia ma rozwijać się w kierunku penitencjarystyki, resocjalizacji i kryminologii. ---

Reforma prawa restrukturyzacyjnego – zgodność z dyrektywą UE

Trzecią przyjętą ustawą jest nowelizacja przepisów dotyczących postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych. Reforma dostosowuje polskie prawo do wymogów unijnej dyrektywy 2019/1023, której celem jest harmonizacja procedur naprawczych w całej Unii Europejskiej.

Wśród kluczowych zmian znalazły się:

• obowiązek dołączenia szerszego zestawu informacji do wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego,
• wprowadzenie obowiązkowego „testu zaspokojenia” już na etapie inicjacyjnym postępowania,
• modyfikacja procedury zatwierdzania układu, umożliwiająca jego przyjęcie nawet wbrew sprzeciwowi określonych grup wierzycieli.

Ustawa została przyjęta wraz z siedmioma poprawkami o charakterze legislacyjno-redakcyjnym. Jej wdrożenie ma poprawić efektywność restrukturyzacji i zapewnić większą przejrzystość postępowań dla dłużników i wierzycieli.

Decyzja Prezydenta RP

Wszystkie trzy ustawy – o komornikach, Służbie Więziennej i restrukturyzacji – trafiły teraz na biurko Prezydenta RP. Po podpisie Prezydenta wejdą w życie zgodnie z określonymi terminami, otwierając drogę do praktycznej realizacji reform.

Reformy te pokazują spójny kierunek działań Ministerstwa Sprawiedliwości w kierunku profesjonalizacji zawodów prawniczych i służb publicznych, eliminacja nierówności oraz implementacja unijnych dyrektyw w sposób, który sprzyja zarówno obywatelom, jak i instytucjom państwa.