Gorlice w centrum europejskiej debaty o dziedzictwie I wojny światowej

Przez trzy dni Gorlice stały się miejscem rozmów o pamięci, historii i przyszłości. Od 24 do 26 lutego miasto gościło blisko 50 przedstawicieli partnerów międzynarodowego projektu GOV4PeaCE z dziewięciu krajów Europy. Przyjechali z Słowenii, Włoch, Belgii, Francji, Węgier, Słowacji, Polski, Ukrainy i Rumunii, by wspólnie rozmawiać o tym, jak chronić i nowocześnie zarządzać dziedzictwem I wojny światowej w Europie Środkowej.

Zjazd rozpoczął się w zabytkowym Pałacu Długoszów. Uczestników powitał zastępca burmistrza Sebastian Puchajda oraz liderzy projektu z Centrum Rozwoju Doliny Soczy. Wykład inauguracyjny wygłosił dr Kamil Ruszała z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mówił o wyzwaniach, jakie niesie zarządzanie ponadnarodowym krajobrazem pamięci. To temat, który w regionie tak mocno naznaczonym historią, wybrzmiewa szczególnie wyraźnie.

Podczas sesji roboczych partnerzy prezentowali efekty działań pilotażowych prowadzonych w swoich krajach. Wymieniali się doświadczeniami dotyczącymi ochrony i udostępniania miejsc pamięci oraz dobrymi praktykami w zarządzaniu dziedzictwem wojennym. Sporo uwagi poświęcono tworzonemu wspólnie modelowi zarządzania oraz planowi kolejnych działań w następnym etapie projektu.

Jednym z kluczowych punktów programu było testowanie narzędzia cyfrowego, które ma wspierać zarządzanie obiektami związanymi z I wojną światową. Uczestnicy analizowali jego funkcjonalność w różnych terytoriach funkcjonalnych i zgłaszali rekomendacje do dalszego rozwoju. Rozmawiano także o budowie transnarodowej platformy współpracy oraz o przyszłym porozumieniu w sprawie wspólnego zarządzania miejscami pamięci. Kolejne spotkanie partnerów zaplanowano w belgijskim Ypres.

Drugi dzień miał charakter studyjny. Goście wyruszyli w teren, by zobaczyć wybrane cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w regionie gorlickim. Odwiedzili między innymi cmentarz nr 91 w Gorlicach, nr 123 Łużna Pustki, nr 118 w Staszkówce, nr 60 na Przełęczy Małastowskiej oraz nr 55 w Gładyszowie. Wizyta była ważnym elementem prac nad koncepcją transgranicznego Karpackiego Szlaku Pokoju, czyli spójnej trasy łączącej miejsca pamięci w Europie Środkowo Wschodniej.

Uczestnicy odwiedzili także Muzeum Regionalne PTTK w Gorlicach, gdzie zaprezentowano lokalne dziedzictwo historyczne związane z I wojną światową i Bitwą pod Gorlicami. Wieczorem przeszli przez miasto śladem zniszczeń i pamiątek wojennych.

Trzeciego dnia w Gorlickim Centrum Kultury odbyło się Europejskie Forum Dziedzictwa I Wojny Światowej. Wydarzenie miało charakter otwarty i networkingowy. Partnerzy prezentowali swoje inicjatywy, wystawy i działania związane z dziedzictwem Wielkiej Wojny. Ważnym momentem było podpisanie listu poparcia dla utworzenia Muzeum I Wojny Światowej w Gorlicach oraz międzynarodowa debata.

Spotkanie pokazało, że Gorlice odgrywają istotną rolę w międzynarodowej dyskusji o ochronie i nowoczesnym zarządzaniu dziedzictwem I wojny światowej. Trzy dni obrad, warsztatów i wizyt terenowych były kolejnym krokiem w budowaniu ponadnarodowej współpracy na rzecz pamięci, dialogu i pokoju w Europie.

Projekt GOV4PeaCE finansowany jest z programu Interreg Central Europe. Jego celem jest wypracowanie skutecznego systemu zarządzania dziedzictwem historycznym I wojny światowej, który ma wzmacniać więzi i wspierać rozwój regionu. Całkowita wartość projektu to 1 699 120,24 euro. Realizacja potrwa od 1 maja 2024 roku do 31 października 2026 roku. Dofinansowanie dla Miasta Gorlice wynosi 156,8 tysiąca euro.