Krynica-Zdrój czy Tychy: Dwukrotny spór sądowy o tę samą osobę

Spór o właściwość

Sprawa miała swój początek w marcu 2025 r., kiedy Burmistrz Krynicy-Zdroju zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość.

Argumentował, że beneficjent od kilkudziesięciu lat nie mieszka w Krynicy-Zdroju, a jego centrum życiowe od dawna związane jest z Tychami, gdzie korzysta z usług publicznych i ubiega się o umieszczenie w tamtejszym domu pomocy społecznej.

Prezydent Miasta Tychy przedstawił odmienne stanowisko. Wskazał, że P.P. przebywa w noclegowni, co nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów.

Tym samym, w świetle ustawy o pomocy społecznej, należy uznać go za osobę bezdomną.A skoro tak, organem właściwym do rozpoznania jego wniosku jest gmina ostatniego stałego zameldowania, czyli Krynica-Zdrój.

Argumenty przed NSA

Sąd, analizując dokumentację, potwierdził, że P.P. był ostatnio zameldowany w Krynicy-Zdroju na pobyt stały w latach 1999–2011, a obecnie nie posiada lokalu mieszkalnego ani możliwości powrotu pod adres ostatniego meldunku.

Pobyt w noclegowni nie zmienia jego statusu jest to bowiem forma tymczasowego schronienia, a nie lokal mieszkalny w rozumieniu prawa. NSA odwołał się przy tym do ugruntowanego orzecznictwa, zgodnie z którym pomieszczenia noclegowni nie mogą być traktowane jako mieszkania, nawet jeśli osoba przebywa tam przez dłuższy czas.

Tym samym zastosowanie znalazł art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który wprost wskazuje na właściwość gminy ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej. Kontynuacja linii orzeczniczej Warto zauważyć, że nie jest to pierwsze rozstrzygnięcie w tej sprawie.

Już w styczniu 2024 r. NSA w podobnym sporze pomiędzy tymi samymi organami uznał Burmistrza Krynicy-Zdroju za właściwego w zakresie świadczeń finansowych na rzecz tej samej osoby. Jak podkreślił sąd, od tego czasu sytuacja faktyczna P.P. nie uległa zmianie, co dodatkowo przemawiało za utrzymaniem dotychczasowej linii orzeczniczej.

Znaczenie orzeczenia

Orzeczenie NSA przypomina, że w sprawach dotyczących osób bezdomnych kluczowe znaczenie ma nie faktyczne centrum życiowe, lecz ostatnie miejsce stałego zameldowania.

Kryterium to ma charakter obiektywny, a jego celem jest uniknięcie sytuacji, w której gminy wzajemnie przerzucają się odpowiedzialnością za pomoc osobom potrzebującym. Wyrok ma znaczenie nie tylko dla stron sporu, ale i dla praktyki samorządów w całej Polsce.

Podkreśla bowiem konieczność ścisłego stosowania ustawowych przesłanek i przypomina, że próby modyfikowania właściwości ze względu na okoliczności osobiste, takie jak długoletni pobyt w innej miejscowości, nie znajdują oparcia w obowiązującym prawie.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając spór między Krynicą-Zdrojem a Tychami, jednoznacznie przesądził, że obowiązek rozpoznania sprawy o skierowanie do domu pomocy społecznej spoczywa na Burmistrzu Krynicy-Zdroju.

Orzeczenie to wpisuje się w konsekwentną linię orzeczniczą, w której nacisk kładzie się na formalne kryteria w tym wypadku ostatni meldunek jako podstawę właściwości organów gminnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej.