Niguny, światło i braterstwo. Świąteczne spotkanie z kulturą żydowską

19 grudnia 2025 roku w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej odbyło się ostatnie tegoroczne spotkanie projektu fundacji Sztetl „Autostopem przez świat judaizmu”. Tematem przewodnim były niguny – wyjątkowe, modlitewne pieśni żydowskie, trudne do jednoznacznego zdefiniowania, które od wieków wpisane są w tradycję religijną.

Wydarzenie poprowadził Jakub Antosz-Rekucki, językoznawca i badacz poezji melicznej, który przybliżył uczestnikom zagadnienie zarówno teoretycznie, jak i praktycznie, wykonując niguny przy akompaniamencie akordeonu i gitary. Publiczność poznała charakterystyczne cechy tych pieśni oraz ich powiązania z chrześcijańską medytacją i kontemplacją, np. kanonami, chorałami czy różaniem, a także wspólne przesłanie – wezwanie do pokoju i wspólnoty.

Jak przypominał Shlomo Carlebach, wybitny wykonawca nigunów koncertujący w Polsce: „Jeden Bóg stworzył jeden świat. Wszyscy jesteśmy braćmi i siostrami”. Ta myśl przyświecała całemu projektowi, którego celem jest nie tylko poznanie tradycji judaizmu, ale też obalanie stereotypów i budowanie zrozumienia międzykulturowego. W myśli chasydzkiej każdy człowiek posiada swój własny nigun – melodię, która pomaga zachować dobro i chroni przed złem.

Niguny umożliwiają wyrażenie tego, czego nie da się ująć słowami, pozwalają przekroczyć ograniczenia intelektualne i odnaleźć „Boże światło” w pozornie zwyczajnych sytuacjach. Spotkanie odbywało się w okresie Adwentu, a także Chanuki, dlatego pełne było symboliki światła. Uczestnicy byli zachęcani do wspólnego śpiewu, który stał się wyrazem braterstwa, pokoju i solidarności z ofiarami przemocy.

Goście mogli również spróbować tradycyjnych potraw, takich jak chałka szabatowa i chanukowe pączki. Spotkanie było transmitowane na profilu FB Sztetl Mszana Dolna i pozostanie dostępne na kanale YouTube @sztetlmszanadolna.

Projekt „Autostopem przez świat judaizmu” obejmował dotąd siedem wydarzeń i będzie kontynuowany w nadchodzącym roku. Fundacja Sztetl planuje także utworzenie izby pamięci mszańskich Żydów i zachęca do przekazywania związanych z nimi pamiątek. Dodatkowo rozpoczęto zbiórkę podpisów pod petycją o upamiętnienie Franciszka Knapczyka, patrioty i więźnia hitlerowskich obozów, zasłużonego dla rozwoju Mszany Dolnej.

Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministra Kultury pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, a patronat honorowy objęła Burmistrz Mszany Dolnej, Agnieszka Orzeł.