Spór o budżet w Chełmcu. Radni ograniczyli uprawnienia wójta

Podczas nadzwyczajnej XXV sesji Rady Gminy Chełmiec doszło do zmiany w uchwale budżetowej, która ogranicza uprawnienia wójta w zakresie zarządzania finansami gminy. Jak poinformował wójt Stanisław Kuzak, decyzja została przegłosowana przez 14 radnych będących w opozycji do włodarza gminy.

Wniosek o zmianę złożyła Komisja Budżetowa. Poparli go jej przewodniczący Marek Poręba oraz członkowie komisji: Iwona Kantor, Agnieszka Grzegorzek i Jarosław Łatka. Jak podkreśla wójt, podczas prac komisji ani w trakcie sesji nie przedstawiono przykładów nadużyć ani konkretnych problemów, które miałyby uzasadniać wprowadzenie zmian.

Z uchwały budżetowej wykreślono zapis, który pozwalał wójtowi przesuwać środki pomiędzy zadaniami w ramach jednego działu klasyfikacji budżetowej, bez zwiększania ogólnej kwoty wydatków i bez zmiany struktury budżetu. Zdaniem włodarza gminy takie rozwiązanie jest powszechnie stosowane w samorządach w całej Polsce, ponieważ umożliwia szybkie reagowanie na bieżące potrzeby jednostek gminnych oraz mieszkańców.

Co się zmieniło w budżecie

Dotychczasowe upoważnienie pozwalało wójtowi wprowadzać zmiany w planie wydatków w obrębie jednego działu budżetowego. Oznaczało to możliwość przesuwania środków pomiędzy różnymi zadaniami lub paragrafami bez zwiększania całkowitych wydatków.

Jak przypomina wójt, takie rozwiązanie funkcjonowało w gminie od wielu lat i umożliwiało sprawne reagowanie na pojawiające się potrzeby. W 2024 roku w budżecie gminy wprowadzono łącznie 40 zmian. Rada Gminy podjęła wówczas 21 uchwał, natomiast wójt wydał 19 zarządzeń korygujących plan finansowy.

Po przyjęciu zmian wójt zachował jedynie kompetencje wynikające z ustawy o finansach publicznych. Obejmują one między innymi zmiany związane z dotacjami celowymi, wysokością subwencji oraz korekty w planie wydatków na wynagrodzenia i uposażenia, pod warunkiem że nie zwiększają ogólnej kwoty wydatków.

Każda inna zmiana w budżecie, nawet niewielkie przesunięcie środków w ramach jednego działu, będzie wymagała osobnej uchwały Rady Gminy.

Możliwe konsekwencje w praktyce

Jak wskazuje wójt, nowe przepisy mogą utrudnić reagowanie na bieżące potrzeby gminy. Jednym z przykładów jest finansowanie paliwa do sprzętu transportowego wykorzystywanego przy utrzymaniu dróg czy przewozie materiałów. W ostatnich miesiącach ceny paliw wzrosły z około 6 zł za litr w styczniu 2026 roku do ponad 7 zł obecnie.

Do tej pory możliwe było szybkie przesunięcie środków w ramach jednego działu budżetu. Po zmianach każda taka korekta będzie wymagała uchwały rady oraz opinii Komisji Budżetowej.

Podobne trudności mogą pojawić się w przypadku awarii infrastruktury komunalnej. W razie nagłej awarii wodociągu konieczny jest szybki zakup materiałów i usług naprawczych. Dotychczas można było natychmiast przesunąć środki pomiędzy zadaniami w ramach jednego działu gospodarki komunalnej. Teraz nawet takie techniczne zmiany mogą wymagać zwołania sesji rady.

Wpływ na funkcjonowanie gminnych jednostek

Budżet gminy obejmuje między innymi funkcjonowanie szkół, przedszkoli, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, Zakładu Gospodarki Komunalnej oraz sołectw. W ich codziennej działalności często pojawiają się sytuacje wymagające drobnych korekt finansowych.

Jak zaznacza wójt, nawet symboliczne przekroczenie planu wydatków oznacza naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W praktyce oznacza to, że każda zmiana będzie musiała być wcześniej zatwierdzona przez Radę Gminy.

Zdaniem włodarza gminy może to prowadzić do częstszego zwoływania sesji rady wyłącznie w celu wprowadzenia niewielkich zmian w planach finansowych jednostek organizacyjnych.

Stanowisko wójta

Wójt Stanisław Kuzak podkreśla, że upoważnienia budżetowe nie są przywilejem włodarza gminy, lecz narzędziem umożliwiającym sprawne zarządzanie finansami samorządu i szybkie reagowanie na potrzeby mieszkańców.

Jak zaznacza, decyzja większości radnych nie była poprzedzona wskazaniem konkretnych nadużyć ani problemów w funkcjonowaniu gminy. W ocenie wójta ograniczenie tych uprawnień może utrudnić bieżące zarządzanie budżetem.

Mimo wprowadzonych zmian wójt zapewnia, że nadal będzie podejmował działania mające na celu stabilne funkcjonowanie gminy oraz racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi.