Ambitny plan współpracy dla Karpat. Złoty Szlak ma połączyć całe Karpaty

Karpaty znów znalazły się w centrum politycznej uwagi. Przez dwa dni w Zakopanem i Ludźmierzu parlamentarzyści, samorządowcy oraz przedstawiciele instytucji naukowych i turystycznych debatowali nad tym, jak pogodzić ochronę środowiska, prawa właścicieli gruntów i dynamiczny rozwój regionu. Spotkanie miało konkretny wymiar. Z jednej strony rozmowy o projektach ustaw, z drugiej podpisanie dwóch porozumień, które mają nadać współpracy karpackiej realny kształt.

W Zakopanem odbyły się wielogodzinne konsultacje dotyczące przygotowywanych przez rząd ustaw związanych z oceną oddziaływania na środowisko oraz planowaniem przestrzennym.

Sporo miejsca poświęcono także regulacjom dotyczącym ośrodków narciarskich. Parlamentarzyści zwracali uwagę, że proponowane wydłużenie konsultacji społecznych może znacząco spowolnić procedury inwestycyjne. Podkreślano, że branża narciarska już dziś funkcjonuje w oparciu o skomplikowane wymogi środowiskowe, a dodatkowe bariery mogą zahamować rozwój wielu górskich miejscowości.

Jednym z najbardziej wyrazistych tematów była kwestia szlaków turystycznych. Choć w Polsce funkcjonuje około 90 tysięcy kilometrów oznakowanych tras wytyczanych od dekad przez Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze, wciąż brakuje odrębnej ustawy, która kompleksowo regulowałaby ich status, utrzymanie i ochronę. W ocenie uczestników spotkania to luka, którą trzeba wypełnić, jeśli państwo chce poważnie traktować turystykę jako filar rozwoju regionów górskich.

Drugi dzień obrad w Ludźmierzu przyniósł podpisanie dwóch istotnych umów. Pierwsza dotyczy utworzenia Karpackiego Pierścienia Naukowego. Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu ma pełnić rolę koordynatora współpracy uczelni z obszaru Karpat.

Chodzi nie tylko o badania nad niematerialnym dziedzictwem kulturowym, lecz także o analizę wpływu działalności człowieka na środowisko górskie, gospodarkę przestrzenną i lokalne społeczności. Zapowiedziano wspólne projekty badawcze, konferencje i wymianę doświadczeń między uczelniami z całej linii Karpat.

Druga umowa zakłada stworzenie Złotego Szlaku Karpackiego. To projekt kulturowo turystyczny, który w założeniu ma łączyć kraje leżące w Karpatach i prowadzić przez najważniejsze miejsca związane z historią, tradycją i duchowością regionu.

Małopolska Organizacja Turystyczna ma być liderem tego przedsięwzięcia. Podkreślano, że obok szlaków górskich równie ważne jest dziedzictwo kulturowe, w tym obiekty sakralne wpisane na listę światowego dziedzictwa. To one budują międzynarodową rozpoznawalność regionu i wzmacniają jego markę.

W trakcie rozmów wracał wątek napięć między właścicielami gruntów a inwestorami. Z jednej strony prawo własności i oczekiwanie maksymalnych korzyści z posiadanych terenów, z drugiej potrzeba sprawnego prowadzenia inwestycji, które mają przynosić miejsca pracy i dochody całym społecznościom. Politycy deklarowali, że ich rolą jest tworzenie płaszczyzny dialogu i szukanie rozwiązań, które pozwolą pogodzić te interesy.

Samorząd województwa małopolskiego zapowiedział zabezpieczenie środków finansowych na realizację podobnych inicjatyw. W planach są kolejne spotkania w Beskidach i Bieszczadach, a także organizacja Dnia Karpackiego w Sejmie. Uczestnicy podkreślali, że Karpaty to nie tylko Tatry i Podhale, ale szeroki obszar obejmujący Małopolskę, Podkarpacie i inne regiony południa Polski.

Całość wybrzmiała jak zapowiedź dłuższego procesu. Rozpoczęto dialog, podpisano pierwsze porozumienia, ale przed uczestnikami jeszcze wiele pracy legislacyjnej i organizacyjnej. Od skuteczności tych działań zależy, czy Karpaty rzeczywiście staną się silnym, zintegrowanym obszarem współpracy naukowej, turystycznej i gospodarczej.