Prokuratura wytropiła nadużycia w Programie ‘Czyste Powietrze

W ostatnich miesiącach Prokurator Krajowy podjął intensywne działania w sprawach związanych z nadużyciami finansowymi w Programie Priorytetowym „Czyste Powietrze” (PPCP). Pismem z 3 lutego 2025 r. szef prokuratury zwrócił się do wszystkich jednostek w kraju o szczególny nadzór nad postępowaniami dotyczącymi wyłudzeń środków unijnych oraz krajowych w ramach programu.

Celem było zapewnienie jednolitej praktyki oraz skuteczności w ściganiu przestępstw, które zagrażają zarówno państwowemu, jak i unijnemu interesowi finansowemu, a także ochrona beneficjentów programu. PPCP, realizowany od 2018 r. przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, finansowany jest obecnie ze środków Krajowego Planu Odbudowy (ok. 14 mld zł) oraz funduszy unijnych (ponad 7 mld zł). Program wspiera inwestycje mające na celu wymianę źródeł ciepła, modernizację instalacji grzewczych oraz poprawę efektywności energetycznej budynków mieszkalnych. Do tej pory złożono ponad milion wniosków o dofinansowanie. Najczęściej ujawniane nadużycia obejmują wyłudzenia środków na szkodę beneficjentów, fałszowanie dokumentacji oraz wielokrotne lub zawyżone rozliczanie tych samych inwestycji. W 2025 r.

Departament do Spraw Przestępczości Gospodarczej Prokuratury Krajowej przeprowadził dwie analizy prowadzenia postępowań: pierwsza wykazała, że w 53% przypadków decyzje o odmowie wszczęcia lub umorzeniu spraw były przedwczesne lub niezasadne, druga obejmowała bieżące postępowania, w tym 118 spraw zarejestrowanych od końca kwietnia do połowy sierpnia.

Obecnie prowadzone są w Polsce postępowania zbiorcze w Lublinie, Łodzi i Szczecinie, w których liczba pokrzywdzonych sięga kilkuset osób. Działania koordynacyjne Prokuratury Krajowej mają m.in. na celu ustalenie, czy odrębne sprawy w innych jednostkach nie dotyczą tych samych osób lub podmiotów, aby objąć je jednym postępowaniem. Trzy sprawy prowadzone są także przez delegowanych prokuratorów europejskich.

Przedstawiciel Departamentu do Spraw Przestępczości Gospodarczej bierze również udział w grupie roboczej powołanej w NFOŚiGW, która opracowuje rekomendacje prawne dla beneficjentów poszkodowanych przez wykonawców naruszających warunki umów.

Skuteczne prowadzenie postępowań karnych jest kluczowe nie tylko dla ochrony finansów państwa i UE, ale także dla utrzymania certyfikacji środków unijnych oraz niezakłóconej realizacji programu „Czyste Powietrze” – jednego z najważniejszych przedsięwzięć proekologicznych w Polsce.