Samorząd Województwa Małopolskiego wspiera ZAZ-y. To miejsca pracy które inspirują

W Małopolsce Zakłady Aktywności Zawodowej (ZAZ) to coś więcej niż miejsca pracy. To przestrzeń, w której osoby z niepełnosprawnościami zdobywają umiejętności, odnajdują sens życia i stają się pełnoprawnymi uczestnikami rynku pracy. Obecnie w regionie działa 15 takich zakładów, a docelowo mają one powstać w każdym powiecie Małopolski.

Samorząd Województwa Małopolskiego konsekwentnie wspiera rozwój ZAZ-ów, łącząc środki PFRON z własnym budżetem i traktując zakłady nie jako beneficjentów, ale partnerów w budowaniu rynku pracy opartego na godności i włączeniu społecznym. W 2024 roku na ich funkcjonowanie przeznaczono 31,9 mln zł, w tym 4,5 mln zł ze środków własnych województwa. W bieżącym roku wsparcie wzrosło do 33,4 mln zł, z czego blisko 5 mln zł pochodzi z budżetu województwa.

W spotkaniu z przedstawicielami 15 małopolskich ZAZ-ów, podczas którego wręczono umowy o dofinansowanie ze środków województwa, udział wzięli Marta Malec-Lech z zarządu województwa małopolskiego oraz p.o. dyrektora Departamentu Zdrowia UMWM Radosław Grochal.

Praca w zakładach aktywności zawodowej zmienia życie nie tylko samych pracowników, ale też całych społeczności. Pokazuje, że różnorodność jest wartością, a nie barierą. Chcemy wspierać inicjatywy, które łączą rozwój gospodarczy z odpowiedzialnością społeczną – mówiła Marta Malec-Lech. – Za wszystkimi statystykami i liczbami stoją konkretni ludzie i ich historie. To Państwa codzienna praca sprawia, że ZAZ-y są miejscami rozwoju, a nie tylko instytucjami wsparcia.

Podczas spotkania przedstawiciele zakładów opowiadali o swojej działalności, profilach zawodowych i wytwarzanych produktach. Każdy ZAZ działa nieco inaczej, odpowiadając na lokalne potrzeby, a wspólne spotkania mają służyć wymianie doświadczeń i promocji codziennej aktywności.

Przykłady pokazują różnorodność działań: ZAZ „Od_Nowa” w Nowym Targu prowadzi hotel, restaurację i sekcję plastyczną współpracującą z firmą WOJAS. Organizuje spływy Dunajcem, wjazdy na Kasprowy Wierch i rejsy po Zalewie Czorsztyńskim, a także warsztaty wprowadzające nauczycieli i rodziny w świat osób z autyzmem czy schizofrenią.

Z kolei ZAZ w Wierzchosławicach-Dwudniakach zatrudnia niemal 50 osób i prowadzi cztery pracownie: pralniczą, krawiecką, niszczenia dokumentów i porządkową. W planach jest rozbudowa budynku pod przyszły Dom Autysty. ZAZ w Nawojowej skupia się na rolnictwie i hodowli koni, sprzedając setki ton ziemniaków, ogórków i truskawek, a w planach ma uruchomienie myjni i sklepu.

Nie brakuje też zakładów działających w Małopolsce od kilkunastu lat, takich jak ZAZ „Piast” w Woli Rzędzińskiej, który produkuje wytłaczarki, wtryskarki, rozdzielnice budowlane i inne produkty przemysłowe, czy ZAZ „U Pana Cogito” w Krakowie, prowadzący hotel, restaurację i od 2024 roku kawiarnię społeczną w Muzeum Krakowa. Zakład oferuje też wsparcie psychologiczne, rehabilitację społeczną i praktyki zawodowe dla młodzieży z autyzmem i po kryzysach psychicznych.

W Małopolsce działają także ZAZ-y organizujące warsztaty, półkolonie i zajęcia artystyczne dla dzieci i młodzieży, jak ZAZ „Promyk” w Łukowicy, czy prowadzące produkcję rękodzielniczą, ceramiczną czy gastronomiczną, jak ZAZ „Opoka” w Chechle, który codziennie przygotowuje około 800 posiłków.

Zakłady takie jak ZAZ „Słoneczne Wzgórze” w Tarnowie łączą hotelarstwo z gastronomią i działalnością zdrowotną, ZAZ im. Matki Bożej Fatimskiej w Stróżach prowadzi pensjonat dla koni, działalność rękodzielniczo-pszczelarską i warsztaty edukacyjne, a ZAZ „ILIOS – Słońce Szczęścia” w Uściu Gorlickim ma własne mini zoo, restaurację i produkcję pierogów sprzedawanych w lokalnych sklepach.

W ciągu ostatniej dekady liczba zatrudnionych w małopolskich ZAZ-ach osób z niepełnosprawnościami wzrosła ponad dwukrotnie, z 8 zakładów w 2014 roku do obecnych 15, zatrudniających łącznie 695 osób. ZAZ-y działają w 12 powiatach, w tym dwa w Krakowie, po dwa w powiatach nowosądeckim i tarnowskim oraz po jednym w powiatach: gorlickim, krakowskim, nowotarskim, miechowskim, olkuskim, brzeskim, suskim, limanowskim i w Tarnowie.

Samorząd Województwa Małopolskiego konsekwentnie poszerza ofertę zatrudnienia dla osób z niepełnosprawnościami, tworząc nowe zakłady w miejscach, w których wcześniej brakowało takich możliwości. Dzięki temu osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności nie tylko znajdują pracę, ale też budują poczucie własnej wartości i wpływają na życie swoich lokalnych społeczności.