Stary Cmentarz w Nowym Sączu przygotowany na Wszystkich Świętych. Społeczna akcja sprzątania nekropolii
W sobotę, 19 października 2024 roku, odbyła się IX edycja społecznej akcji sprzątania Starego Cmentarza w Nowym Sączu. Organizowane co pół roku wydarzenie, będące częścią inicjatywy „Ocalmy Stary Cmentarz”, przyciągnęło kilkunastu mieszkańców miasta oraz chórzystki ze Scholi Dzieci Bożych z parafii Św. Kazimierza. Wspólnymi siłami zebrano cztery worki śmieci oraz kilkanaście worków bioodpadów, w tym liście i gałęzie, przygotowując nekropolię na zbliżający się Dzień Wszystkich Świętych.
Regularna troska o zapomnianą nekropolię
Od jesieni 2020 roku Stowarzyszenie Wyznaczamy Nowe Kierunki, organizuje cykliczne akcje sprzątania tego zabytkowego cmentarza. Prezes stowarzyszenia, Bartosz Niemiec, podkreśla, że mimo centralnego położenia w Nowym Sączu, Stary Cmentarz jest narażony na zaniedbania i dewastacje. "Niestety, miejsce to bywa traktowane przez niektóre osoby jako przestrzeń do libacji alkoholowych i nielegalne wysypisko.
Znajdujemy tam przeróżne rzeczy - od puszek po napojach, przez opakowania po słodyczach, po ubrania," mówi Niemiec. Jest to tym bardziej bolesne, gdyż cmentarz jest miejscem spoczynku wybitnych sądeczan, w tym uczestników powstań listopadowego i styczniowego oraz konfederatów barskich.
Historia zapisana w nagrobkach
Podczas sobotniej akcji uczestnicy mieli także okazję zapoznać się z historiami osób pochowanych na Starym Cmentarzu. Anna Żalińska, historyczka związana z Fundacją Euros Wiatr ze Wschodu, opowiadała m.in. o Józefie i Joannie Mecnarowskich, których potomkowie są związani z książęcą rodziną Sanguszków.
Wyraziła również nadzieję, że dalsze badania archiwalne mogą ujawnić kolejne, fascynujące historie związane z cmentarzem.
Kiedy kilka lat temu zaczęłam szukać informacji o osobach spoczywających na tym cmentarzu, nie spodziewałam się, że odkryję tak interesujące powiązania rodzinne. Dzięki archiwom parafialnym oraz materiałom z Internetu, udało się odtworzyć tę opowieść” – historyczka Anna Żalińska.Starania o zachowanie dziedzictwa
Stary Cmentarz w Nowym Sączu pełnił funkcję miejsca pochówku przez sto lat od 1775 roku. Do dzisiejszych czasów przetrwało tylko kilkadziesiąt nagrobków, z których wiele jest w złym stanie. Dzięki staraniom wolontariuszy oraz parafii św. Kazimierza, cmentarz został wpisany na listę zabytków.
Obecnie trwa walka o zdobycie funduszy na renowację ocalałych nagrobków. Mimo odrzucenia dwóch wniosków o dofinansowanie złożonych do Urzędu Marszałkowskiego w Krakowie, wolontariusze nie poddają się i planują kolejne aplikacje do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.
Na wkład własny do projektów renowacyjnych, wolontariusze zbierają środki podczas dorocznych kwest organizowanych na Starym Cmentarzu 1 listopada. W zeszłym roku udało się zgromadzić nieco ponad 1500 złotych. Mimo trudności związanych z finansowaniem, akcje takie jak sobotnie sprzątanie pokazują, że lokalna społeczność nie jest obojętna na losy tej zapomnianej nekropolii.
Akcja sprzątania Starego Cmentarza to nie tylko forma dbałości o czystość miejsca, ale również o zachowanie pamięci o tych, którzy spoczywają na jego terenie. Dzięki staraniom takich osób jak Bartosz Niemiec i Anna Żalińska, historia cmentarza i jego mieszkańców nadal żyje, a wspólne sprzątanie staje się okazją do refleksji nad przeszłością i dziedzictwem miasta.
Cmentarz, choć często zapomniany i zaniedbany, pozostaje ważnym elementem dziedzictwa Nowego Sącza. Troska o jego stan jest wyrazem szacunku dla minionych pokoleń, a działania takie jak te mają szansę na zachowanie tej części historii dla przyszłych pokoleń.
Źródło: Materiały nadesłane do redakcji, fot: Damian Radziak
Komentarze