Spotkanie z historią w Starej Wsi: losy legionisty i Pokolenia Przemiany

W Gminnej Bibliotece Publicznej w Starej Wsi odbyło się wyjątkowe spotkanie historyczne poświęcone chorążemu Stanisławowi Mące (1890–1939), bohaterowi narodowemu i przedstawicielowi tzw. Pokolenia Przemiany. Wydarzenie, zorganizowane przez Fundację im. Marszałka Marka Nawary oraz bibliotekę, zgromadziło liczne grono mieszkańców, samorządowców i pasjonatów historii lokalnej.

Spotkanie rozpoczął dyrektor biblioteki Jacenty Musiał, który przypomniał o znaczeniu pamięci historycznej i kultywowaniu tożsamości regionalnej. W swoim wystąpieniu przywołał słowa Jana Pawła II o nieustannym wysiłku w umacnianiu wolności, jako cennej lekcji dla kolejnych pokoleń.

Prelekcję wygłosiła Monika Karlińska-Nawara, prezes Fundacji im. Marszałka Marka Nawary, wnuczka chorążego Mąki i autorka projektu poświęconego jego życiu. W niezwykle osobisty sposób połączyła wiedzę historyczną z rodzinnymi wspomnieniami, przybliżając uczestnikom życie dziadka – od młodzieńczych działań niepodległościowych w Związku Strzeleckim, poprzez walki w Legionach Polskich i wojnie polsko-bolszewickiej, aż po obronę Wybrzeża w 1939 roku. Za odwagę i męstwo Stanisław Mąka otrzymał najwyższe odznaczenia wojskowe, w tym Order Virtuti Militari. Poległ 17 września 1939 roku na Kępie Oksywskiej i spoczywa na Cmentarzu Obrońców Wybrzeża w Gdyni.

Spotkanie poświęcono również szerszemu kontekstowi historycznemu – opowieści o Pokoleniu Przemiany, Polakach, których życie naznaczyły zaborcze doświadczenia, walka o niepodległość, odbudowa państwa i dramaty II wojny światowej.

W ramach wydarzenia przygotowano wystawę pięciu plansz dokumentujących życie i służbę chorążego Mąki, od jego rodzinnej Ziemi Limanowskiej, przez walki w Legionach, okres międzywojenny, aż po obronę Wybrzeża i podsumowanie dokonań wojskowych. Wystawa będzie dostępna do 9 stycznia 2026 roku w godzinach pracy biblioteki.

W spotkaniu uczestniczyli m.in. Jan Skrzekut, Wójt Gminy Limanowa, Łukasz Szydełko, Radny Gminy Limanowa, Marcin Kozdroń, Prezes Banku Spółdzielczego w Limanowej, oraz Józef Mąka, były radny i spokrewniony z bohaterem projektu. Po części oficjalnej rozmowy i dyskusje trwały jeszcze długo w kuluarach, co świadczyło o dużym zainteresowaniu i poruszeniu uczestników.

Monika Karlińska-Nawara przekazała bibliotece publikacje książkowe jako dar, a w styczniu 2026 roku poprowadzi dwie lekcje historyczne dla uczniów lokalnych szkół podstawowych, przybliżając młodemu pokoleniu historię regionu i jego bohaterów. Projekt jest realizowany przez Fundację im. Marszałka Marka Nawary na podstawie umowy z Ministrem Obrony Narodowej.