„Uniwersum Królów” w SOKOLE. Historia, sztuka i tajemnica władzy

7 listopada 2025 roku, Galeria Sztuki SOKÓŁ FOYER Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu rozbłysła blaskiem historii i sztuki podczas wernisażu wystawy „Uniwersum Królów”. Ekspozycja inauguruje jubileuszową, 20. edycję programu LABIRYNT HISTORII, który w tym roku odbywa się pod hasłem „Misterium korony”, nawiązując do 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego – symbolicznego początku dziejów Korony Polskiej.

Uroczystość otworzył dyrektor MCK SOKÓŁ, Andrzej Zarych, podkreślając znaczenie programu w popularyzowaniu historii poprzez połączenie nauki, sztuki i edukacji. Kuratorską koncepcję wystawy przygotowała dr Maria Molenda, twórczyni LABIRYNTU HISTORII, która od dwóch dekad konsekwentnie buduje jego artystyczny i edukacyjny wymiar. Wspólnie z wybitnymi artystami: Wacławem Jagielskim, Dorotą Kriger, Wojciechem Łubianką, Igą Ordyniec, Renatą Popiół, Aleksandrą Skowronek, Maciejem Walaskiem i samą Molendą, stworzyła przestrzeń, w której historia królów staje się opowieścią o ludzkiej naturze, władzy, emocjach i duchowości. Słowo wstępne przygotował prof. Marcin Starzyński, przybliżając symbolikę królewską w dziejach Polski.

Kuratorska wizja Molendy łączy różnorodne formy artystyczne – obrazy, rzeźby, instalacje, kolaże i reprodukcje – ukazując zarówno majestat, jak i ludzką stronę władców. Wśród eksponatów znajdują się m.in. jej kolaże z serii „Lewocza królów” (ze zbiorów Muzeum Spiskiego w Lewoczy) oraz intrygująca instalacja „Tron władzy” z luksusowym renesansowym brokatem z weneckich warsztatów Luigiego Bevilacqua.

Ekspozycję otwiera „Drzewo krwi królewskiej” Macieja Walaska – metafora genealogii i odpowiedzialności wynikającej z urodzenia. Centralnym punktem jest monumentalny obraz Aleksandry Skowronek „Koronacja”, przedstawiający sakrę Bolesława Chrobrego pośród pradawnej puszczy, w blasku boskiego światła. Wystawa obejmuje także „Szkatułkę Jadwigi” Doroty Kriger, akwarelę „Królowa” Igi Ordyniec, rzeźbę „Władza” Renaty Popiół, gliniane maski „Królowie przeszłości” Wojciecha Łubianki oraz duchową pracę Wojciecha Jagielskiego „Maryja”, inspirowaną Bazyliką św. Małgorzaty w Nowym Sączu.

„Uniwersum Królów” to podróż po świecie monarchów, w którym historia splata się z mitem, a władza jednocześnie błogosławi i zniewala. Wystawa skłania do refleksji nad odpowiedzialnością, dziedzictwem i ludzkim wymiarem noszenia korony.

Ekspozycja czynna jest do 7 grudnia 2025 roku.