Ruska Bursa w Gorlicach odzyskała dawny blask po ponad stu latach

W historii Gorlic są miejsca, które mimo zmieniających się funkcji i właścicieli pozostają żywą częścią miasta. Jednym z nich jest Ruska Bursa przy ulicy Sienkiewicza. Ten ponadstuletni budynek, znany gorliczanom od początku XX wieku, przeszedł niedawno gruntowną termomodernizację, przywracającą mu historyczny charakter i poprawiającą parametry techniczne obiektu. Właścicielem budynku jest Stowarzyszenie „Ruska Bursa” w Gorlicach.

Ruska Bursa powstała w 1907 roku, bezpośrednio w związku z rozwojem miasta i otwarciem w 1906 roku gimnazjum. Internat miał zapewnić zakwaterowanie młodzieży przybywającej z Gorlic i okolic, w tym przede wszystkim społeczności ruskiej (łemkowskiej), która wówczas stanowiła dominującą grupę mieszkańców południowego regionu. W kolejnych latach powstały także bursa polska i rusko-ukraińska, ale Ruska Bursa była pierwszą tego typu placówką w mieście.

Na potrzeby internatu zakupiono przestronną willę z ogrodem przy ówczesnej ulicy Żmigrodzkiej. Już wkrótce pojawiły się plany jej rozbudowy, opracowane przez miejskiego architekta Jana Wilczyńskiego, jednak z powodu I wojny światowej inwestycja nie została w pełni zrealizowana. W 1915 roku, podczas bitwy gorlickiej, budynek uległ uszkodzeniom, ale szybko stał się schronieniem dla mieszkańców miasta, którzy stracili domy.

Po II wojnie światowej i wysiedleniach Łemków budynek został znacjonalizowany i przekształcony w oddział zakaźny Szpitala Powszechnego w Gorlicach. Kilkadziesiąt lat służył zupełnie innym celom, a adaptacja szpitalna zmieniła układ wnętrz i częściowo zatarła pierwotny charakter obiektu.

Po 1989 roku społeczność łemkowska rozpoczęła starania o odzyskanie Bursy, co udało się dopiero w 2009 roku. Wcześniej, od 1991 roku, Stowarzyszenie „Ruska Bursa” dzierżawiło budynek, organizując w nim swoją działalność kulturalną. W pierwszych latach po odzyskaniu obiektu przeprowadzono prace remontowe, obejmujące m.in. wymianę dachu, stolarki, instalacji oraz osuszenie fundamentów.

Dziś Ruska Bursa to wielofunkcyjna instytucja kultury, która zachowuje swoją tożsamość i służy lokalnej społeczności łemkowskiej. W obiekcie odbywają się koncerty, spotkania, wykłady, warsztaty i prowadzone jest radio LEM.fm. Bursa posiada również bibliotekę, archiwum, pracownię cyfrową i wydawnictwo, pozostając centrum badań i edukacji etnicznej.

Zeszłoroczna termomodernizacja była kolejnym etapem przywracania świetności budynku. Podkreślono historyczny układ elewacji, odtworzono gzymsy i detale architektoniczne, uporządkowano strefę wejściową i wprowadzono spójne elementy małej architektury, nawiązujące do galicyjskiego charakteru obiektu. Prace wykonała firma RT-BUD z Bartnego, a projekt architektoniczny przygotowała Iwona Iskra-Krynicka z NASZEJ Pracowni Projektowej w Gorlicach. Modernizacja była współfinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Funduszu Promocji Kultury (350 tys. zł) oraz przy wsparciu miasta Gorlice.

Ruska Bursa pozostaje symbolem historii i tradycji miasta, łącząc przeszłość z teraźniejszością i pozostając miejscem otwartym dla wszystkich mieszkańców Gorlic.